Friday, January 30, 2026

Ang Huling Habilin (Mi Ultimo Adios) Para kay Gat Jose Rizal

(Isang Makabago at Maikling Bersyon) Tula ni Rado Gatchalian

“Mithi ng buhay ko, marubdob na aking pinakapithaya,
Nawa’y umunlad ka!—ang sigaw ng aking iigpaw na diwa;
Malugmok na ako, mataas ka lamang at dakila,
Mamatay na ako, mabuhay ka lamang at maging malaya—
Kay tamis humimlay sa silong ng langit ng sariling lupa!”
— Ika-limang saknong ng Mi Ultimo Adios ni Gat. Jose P. Rizal, salin ni Nilo S. Ocampo

Para kanino pa ang puting rosas
Na iniwan ko sa lilim ng kahapon,
Sa punong kumupkop sa aking kamusmusan,
Kapiling ang langit na naghihintay sa pusong lugod.

At kahit buntong hininga na lang ang natitira sa akin
Kaya pa ba ng aking nagdadalamhating kaluluwa
Na ibigay ang kahulihulihan kong bilin, maging panalangin,
Sa bayang iiwan ko na ang tanging hinihintay ay bagong umaga.

Kung lahat man ng bantayog ay ukol sa akin,
Iaalay sa bawat sulok at ako’y may pangalan,
Ingatan niyo hindi dahil may taglay na kapangyarihan,
Subalit higit lalo dahil naroon ang aking tinig.

Ano bang tinig ang inyong maririnig?
Sa hanging dumadampi sa inyong labing nakatiklop,
Kasama ba dyan ang aking mga panaginip,
Ang mga liham na hanggang ngayo’y walang sagot?

Paalam, at gayong ako’y hindi niyo na muling makikita,
Nariyan ako sa simoy ng hanging nagbibigay pag-asa,
Sa kapatagang tinamnan ng tapat na pag-ibig,
At maging mga bunga nitong humahalik sa langit.

At gaya ng mga bulaklak na iaalay niyo sa akin,
May kulay, mahalimuyak, at marikit,
Aking ikalulugod ang buhay niyong dakila’t tapat,
May pagmamahal sa ating Lupang Pinagmulan.

Paalam at kung bukas ma’y magkikita tayo sa Lupang Malaya,
Sabay nating buksan ang liham na ating tinago sa ating kaluluwa,
At doon sa matingkad at maluwalhating sikat ng araw,
Magkasama tayong mangangarap para sa ating Kabataan.

Rado Gatchalian
Rado Gatchalian
Rado Gatchalian, KCR is a member of the Order of the Knights of Rizal. He was the Past Eastern Australia Area Deputy Commander. He is known in the Filipino community in Sydney as “The FILOsopher,” a Filipino who loves to philosophise. 

Hot this week

How Aussies Can Support the Islamic Community as Ramadan Approaches

Key Highlights Why Ramadan is a meaningful time for reflection...

Filipino families help hundreds escape Lorne flash floods

When flash floods hit Lorne, Victoria, in mid-January, holiday-makers...

Filipino Nurses Abroad Are Shaping Global Care Beyond Borders

For decades, Filipino nurses have been a familiar presence...

How to Apply Oil for Nail Fungus for Fast Recovery

Nail fungus has a sneaky way of showing up...

HIA urges government to rule out housing tax changes in federal tax review

The Housing Industry Association (HIA) has called on the...

Topics

How Aussies Can Support the Islamic Community as Ramadan Approaches

Key Highlights Why Ramadan is a meaningful time for reflection...

Filipino families help hundreds escape Lorne flash floods

When flash floods hit Lorne, Victoria, in mid-January, holiday-makers...

Filipino Nurses Abroad Are Shaping Global Care Beyond Borders

For decades, Filipino nurses have been a familiar presence...

How to Apply Oil for Nail Fungus for Fast Recovery

Nail fungus has a sneaky way of showing up...

HIA urges government to rule out housing tax changes in federal tax review

The Housing Industry Association (HIA) has called on the...

Practical Tips to Choose the Right Siding for Your Property

Choosing the right siding is one of the most...

Hotel101, backed by Jollibee and Mang Inasal founders, to develop Melbourne’s largest hotel

Hotel101 Global Holdings Corp., a subsidiary of Philippine-listed DoubleDragon...

SHEIN’s All-in-One Kitchen Hacks: Organize, Cook, & Clean Smarter

Transform your kitchen without transforming your budget. That is...

Related Articles

Popular Categories